Rulmanlı Yatak Hasarları

1- Hasar tipine göre

Aşırı Isınma
· Elverişsiz yağlama-Yanlış tipte gres veya yağ kullanılmış
· Yetersiz yağlama- Düşük yağ seviyesi, sızdırmazlık elemanlarında yağ kaybı
· Aşırı yağlama-Yataktaki yağ seviyesi çok yüksek
· Yetersiz rulman boşluğu-Yanlış geçme seçilmiş
· Rulman yatak içinde sıkışmış-Yatak deliği oval yada çarpılmış yatak
· Sızdırmazlık elemanları çok sıkı
· Dönen sızdırmazlık elemanları duran parçalara temas etmiş
· Yağ dönüş delikleri tıkalı-Yağ sızıntısı
· Rulmanlarda eksenel ön gerilme yükü-Milin aşırı genleşmesi
· Germe manşonu aşırı sıkılmış
· Dengelenmemiş yük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Yatak delik çapı normalden büyük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Milin eksen kaçıklığı
· Büyük mil çapı-Rulman iç bileziği aşırı genleşir ve rulman boşluğu azalır

Anormal ses ve gürültü
· Elverişsiz yağlama-Yanlış tipte gres veya yağ kullanılmış
· Yetersiz yağlama- Düşük yağ seviyesi, sızdırmazlık elemanlarında yağ kaybı
· Yetersiz rulman boşluğu-Yanlış geçme seçilmiş
· Aşındırıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-kum,kir,kömür,vs.
· Korozyon yapıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-su,asit,boya,vs.
· Rulman yatak içinde sıkışmış-Yatak deliği oval yada çarpılmış yatak
· Dönen sızdırmazlık elemanları duran parçalara temas etmiş
· Rulmanlarda eksenel ön gerilme yükü-Milin aşırı genleşmesi
· Rulman mil üzerine gevşek takılmış-Mil çapı küçük, germe manşonu sıkı değil.
· Germe manşonu aşırı sıkılmış
· Dengelenmemiş yük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Yatak delik çapı normalden büyük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Yuvarlanma elemanı yüzeyleri düzleşmiş veya yassılaşmış
· Mil faturası küçük-Mil eğiliyor
· Mil faturası büyük-Rulman sızdırmazlık elemanlarına temas ediyor
· Yatak faturası küçük-Rulman dış bileziğinin formu bozuluyor
· Mil yivi büyük-Mil eğiliyor
· Yatak yivi büyük-Yatak ve dış bilezik formu bozuluyor
· Rulmanı yanlış takma-Yuvarlanma elemanı üzerinde çekiçle oluşan izler
· Rulmanda aşırı boşluk
· Rulmanın rengi bozulmuş-Rulman sökülürken alevli ısıtıcı kullanılmış
· Büyük mil çapı-Rulman iç bileziği aşırı genleşir ve rulman boşluğu azalır
· Makine çalışmıyorken rulman titreşime maruz kalıyor

Yüksek vibrasyon
· Aşındırıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-kum,kir,kömür,vs.
· Korozyon yapıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-su,asit,boya,vs.
· Rulman yatak içinde sıkışmış-Yatak deliği oval yada çarpılmış yatak
· Rulman mil üzerine gevşek takılmış-Mil çapı küçük, germe manşonu sıkı değil
· Dengelenmemiş yük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Yatak delik çapı normalden büyük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Yuvarlanma elemanı yüzeyleri düzleşmiş veya yassılaşmış
· Mil oturma yüzeyinde ve yatak deliğinde şekil bozukluğu
· Mil faturası küçük-Mil eğiliyor
· Yatak faturası küçük-Rulman dış bileziğinin formu bozuluyor
· Mil yivi büyük-Mil eğiliyor
· Yatak yivi büyük-Yatak ve dış bilezik formu bozuluyor
· Milin eksen kaçıklığı
· Rulmanı yanlış takma-Yuvarlanma elemanı üzerinde çekiçle oluşan izler
· Rulmanda aşırı boşluk

Yetersiz makine performansı
· Yetersiz rulman boşluğu-Yanlış geçme seçilmiş
· Aşındırıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-kum,kir,kömür,vs.
· Korozyon yapıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-su,asit,boya,vs.
· Rulman yatak içinde sıkışmış-Yatak deliği oval yada çarpılmış yatak
· Rulmanlarda eksenel ön gerilme yükü-Milin aşırı genleşmesi
· Rulman mil üzerine gevşek takılmış-Mil çapı küçük, germe manşonu sıkı değil
· Germe manşonu aşırı sıkılmış
· Dengelenmemiş yük-Dış bilezik yatak içinde dönüyor
· Mil faturası küçük-Mil eğiliyor
· Yatak faturası küçük-Rulman dış bileziğinin formu bozuluyor
· Mil faturası büyük-Rulman sızdırmazlık elemanlarına temas ediyor
· Mil yivi büyük-Mil eğiliyor
· Yatak yivi büyük-Yatak ve dış bilezik formu bozuluyor
· Milin eksen kaçıklığı
· Rulmanı yanlış takma-Yuvarlanma elemanı üzerinde çekiçle oluşan izler
· Rulmanda aşırı boşluk
· Büyük mil çapı-Rulman iç bileziği aşırı genleşir ve rulman boşluğu azalır
· Makine çalışmıyorken rulmanlar titreşime maruz kalıyor
· Mil oturma yüzeyinde ve yatak deliğindeki şekil bozukluğu
· Yuvarlanma elemanı yüzeyleri düzleşmiş veya yassılaşmış

Zor döndürülebilen mil
· Elverişsiz yağlama-Yanlış tipte gres veya yağ kullanılmış
· Yetersiz yağlama- Düşük yağ seviyesi, sızdırmazlık elemanlarında yağ kaybı
· Aşırı yağlama-Yataktaki yağ seviyesi çok yüksek
· Yetersiz rulman boşluğu-Yanlış geçme seçilmiş
· Aşındırıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-kum,kir,kömür,vs.
· Korozyon yapıcı yabancı maddelerin rulman yatağına girmesi-su,asit,boya,vs.
· Rulman yatak içinde sıkışmış-Yatak deliği oval yada çarpılmış yatak
· Dönen sızdırmazlık elemanları duran parçalara temas etmiş
· Rulmanlarda eksenel ön gerilme yükü-Milin aşırı genleşmesi
· Germe manşonu aşırı sıkılmış
· Mil faturası küçük-Mil eğiliyor
· Mil faturası büyük-Rulman sızdırmazlık elemanlarına temas ediyor
· Yatak faturası küçük-Rulman dış bileziğinin formu bozuluyor
· Mil yivi büyük-Mil eğiliyor
· Yatak yivi büyük-Yatak ve dış bilezik formu bozuluyor
· Milin eksen kaçıklığı
· Büyük mil çapı-Rulman iç bileziği aşırı genleşir ve rulman boşluğu azalır

2- Hasar şekline göre

Abrazif parçacıklardan ileri gelen aşınma
İç ve dış bilezik yuvarlanma yüzeylerinde ve elemanlarında küçük oyuklar oluşur. Aşınmış yüzeylerden kopan parçacıklarla gresin rengi değişmiştir.
Çözüm
· Montaj sırasında rulmanın temiz tutulması
· Yeni yağlayıcı kullanılması
· Sızdırmazlık elemanın kontrol edilmesi, gerekirse değiştirilmesi

Elverişsiz yağlamadan ileri gelen aşınma
Biraz çalıştıktan sonra yuvarlanma yüzeylerinde maviden kahverengiye renk değişimi görülür. Sıcaklık hızla yükselmiş yüzeyler aşınmıştır.
Çözüm
· Yeterli yağlamanın yapılması
· Yağlama periyotlarının gözden geçirilmesi
· Sızdırmazlık elemanın kontrol edilmesi, gerekirse değiştirilmesi

Titreşimden ileri gelen aşınma
Rulman dururken titreşime maruz kalmıştır. Makaralı rulmanlarda ince ve uzun paslı çöküntüler oluşurken, bilyalı rulmanlarda dairesel ve parlak paslı çöküntüler oluşur.
Çözüm
· Makaralı rulman yerine bilyalı rulman kullanılması
· Makineler taşınırken ön yük tatbik edilerek rulmanın taşınması

Aşırı yükten ileri gelen noktasal oyuklar
İç ve dış bilezik yuvarlanma yüzeylerinde yuvarlanma elemanları arasındaki mesafeye eşit aralıkta oyuklar oluşur. Montaj basıncı yanlış bileziğe uygulanmıştır, dururken rulmana aşırı yük uygulanmıştır.
Çözüm
· Rulmanın daha fazla statik yük kapasitesinde bir rulmanla değiştirilmesi
· Doğru montaj yapılması

Katı parçacıklardan ileri gelen noktasal oyuklar
İç ve dış bilezik yuvarlanma yüzeylerinde ve elemanlarında küçük oyuklar oluşur. Montaj sırasında rulmana dış ortamdan veya yağlayıcı ile birlikte katı parçacıklar girmiştir.
Çözüm
· Montaj sırasında rulmanın temiz tutulması
· Yeni yağlayıcı kullanılması
· Sızdırmazlık elemanın kontrol edilmesi, gerekirse değiştirilmesi

Önyükten ileri gelen pullanma
Yuvarlanma yüzeylerinde derin yük çizgileri ve pullanma oluşur. Çok sıkı geçmenin doğurduğu önyükler buna sebep olmuştur.
Çözüm
· Geçmelerin değiştirilmesi
· Boşlukları daha fazla olan rulman kullanılması
· Doğru montaj yapılması

Kasmadan ileri gelen pullanma
Bileziklerin birinde, çap karşısı iki bölgede derin yük çizgileri ve pullanma oluşur.
Çözüm
· Mil veya yatağın değiştirilmesi
· Yatak muylusunun taşlanması
· Yuvanın düz temele monte edilmesi

Aşırı eksenel yükten ileri gelen pullanma
Bileziklerin bir yanında veya yuvarlanma yüzeylerinde derin yük çizgileri ve pullanma oluşur. Hatalı montajdan kaynaklanan eksenel yükler, aşırı ön yükler, serbest rulmanın sabitlenmesi pullanmaya sebeptir.
Çözüm
· Geçmelerin kontrol edilmesi
· Doğru montaj yapılması
· Hareket serbestliğinin kontrol edilmesi

Eksen kaçıklığından ileri gelen pullanma
Bileziklerin birinde çap karşısı iki bölgede köşeden köşeye uzanmış yük çizgileri ve pullanma oluşur. Oturma yüzeylerinin iyi merkezlenmemesinden kaynaklanmaktadır.
Çözüm
· Doğru montaj yapılması
· Oturma yüzeylerinin kontrol edilmesi

Kemirici korozyondan ileri gelen pullanma
Bileziklerin yuvarlanma yüzeylerinde pullanma ve dış yüzeyinde korozyona uğramış alanlar oluşur. Gevşek bir geçme veya şekil kusuru olan oturma yüzeyi buna sebeptir.
Çözüm
· Geçmenin kontrol edilmesi
· Oturma yüzeylerinin düzeltilmesi

Paslanma sebebi ile pullanma
Nemli ortamlarda uzun süre bekletilen yada çalıştırılmayan ekipman rulmanlarının yuvarlanma yüzeylerinin yarısında nem etkisi ile pas oluşur. Bunun sebebi, yağa suyun karışması veya nemli ortamın olmasıdır.
Çözüm
· Ekipmanın ara sıra döndürülmesi
· Pas önleyici bir yağlayıcı kullanılması
· Sızdırmazlık elemanlarının kontrol edilmesi, gerekirse değiştirilmesi

Dikkatsiz kullanımdan ileri gelen çatlaklar
Bilezik yüzeylerinde çatlaklar olur veya yüzeylerden parçacıklar kopar. Rulmanın takılması esnasında çekiç darbelerinin doğrudan bileziğe gelmesinden kaynaklanır.
Çözüm
· Doğru montaj yapılması
· Rulman üzerine vurulmaması

Aşırı sürmeden ileri gelen çatlaklar
Bileziğin dik kesiti boyunca çatlaklar oluşur. Rulmanın mil üzerine çok sıkı bir geçme ile takılmasından kaynaklanır.
Çözüm
· Doğru montaj yapılması
· Geçmenin iyileştirilmesi

Lekelerden ileri gelen çatlaklar
Bileziğin bir kenarından diğerine lekelerle birlikte uzanan çatlaklar oluşur. Bu lekelenmenin ileri safhasını işaret eder.
Çözüm
· Yeterli aşınma önleyici katkı maddeleri olan yağlayıcının kullanılması





Kemirici korozyondan ileri gelen çatlaklar
İç bilezikte enine dış bilezikte boyuna, kemirici korozyona bağlı çatlaklar oluşur. Gevşek bir geçmeden ve şekil hatası olan bir oturma yüzeyinden kaynaklanır.
Çözüm
· Geçmenin kontrol edilmesi
· Oturma yüzeylerinin düzeltilmesi

Aşırı titreşim ve Darbeden ileri gelen Kırılmalar
Montaj sırasında rulmana, katı parçacıkların yağlayıcı ile birlikte veya dış ortamdan girmesi ile ve hatalı montajın doğurduğu eksenel yük ile rulman kafesinde kırılmalar meydana gelir.
Çözüm
· Montaj sırasında rulmanın temiz tutulması
· Temiz yağlayıcı kullanılması
· Sızdırmazlık elemanlarının kontrol edilmesi, gerekirse değiştirilmesi
· Geçmelerin kontrol edilmesi
· Doğru montaj yapılması

Korozyon yada derine işlemiş pas
Yuvarlanma yüzeylerinde genellikle yuvarlanma elemanlarıyla aynı aralıklarda gri siyah arası renkte enine çizgiler oluşur. Sebebi ise, rulman içerisine su, nem veya korozyon yapıcı maddelerin girmesi veya nemli ortamda uzun süre ekipmanın bekletilmesidir.
Çözüm
· Pas önleyici özelliği olan yağlayıcı kullanılması
· Sızdırmazlık elemanlarının kontrol edilmesi, gerekirse değiştirilmesi

Kemiren korozyon
Rulman iç ve dış yüzeylerinde pas gibi bir görüntüyle kendini belli eder. Rulman ile mil veya yatak arasında izafi hareket olması durumunda çıkar. Geçmenin aşırı gevşekliği yada şekil bozukluğu olan oturma yüzeyleri bu durumun esas sebebidir.
Çözüm
· Oturma yüzeylerinin düzeltilmesi
· Geçmelerin kontrol edilmesi

Elektrik Pitting
Yuvarlanma yüzeylerinde ve yuvarlanma elemanlarında kararma şeklinde bir renk değişimine neden olan, koyu kahverengi siyah çukurcuklar oluşur. Rulmandan elektrik akımı geçtiğinde, rulmanı oluşturan elemanların yüzeylerinde kaynak olayı meydana gelir.
Çözüm
· Rulmana uğramayacak şekilde akım yolunun değiştirilmesi
· İzoleli rulman kullanımı

3- Hasar sebebine göre

Sızdırmazlık Problemi
· Yabancı maddenin karışması
· Gresin taşması
· Sızdırmazlık elemanları çok sıkı
· Dönen sızdırmazlık elemanları duran parçalara temas ediyor
· Yağ dönüş delikleri tıkalı

Yağlama Problemi
· Elverişsiz yağlama - Yanlış tipte gres veya yağ kullanılmış, Kalitesiz yağlayıcı
· Yetersiz yağlama - Düşük yağ seviyesi, Sızdırmazlık elemanlarında yağ kaybı
· Aşırı yağlama- Yataktaki yağ seviyesi çok yüksek
· Yabancı madde ve toz karışımı
· Korozif madde karışımı
· Yetersiz yağlama periyodu

Onarım (Montaj / Demontaj) Problemi
· Kötü kaplin ayarı
· Uygun olmayan rulman boşlukları
· Aşırı eksenel yük
· Kötü sökme ve takma aletlerinin kullanılması
Ø Küçük rulmanlarda mekanik sökme aletleri
Ø Büyük rulmanlarda basınçlı yağ yöntemi
Ø Uygun ısıtıcıların kullanımı
· Germe Manşonu aşırı sıkı veya gevşek
· Kusurlu oturma yüzeyleri
· Uygun olmayan geçmeler
Ø Aşırı sıkı geçmeler
Ø Aşırı gevşek geçmeler

Çalışma Şartlarının Değişimi
· Aşırı eksenel yük
· Aşırı yükleme
· Daha yüksek makine hızları
· Aşırı sıcak çalışma

Yalıtım Problemi
· Akım geçişi sebebiyle yüzeylerde kaynak oluşumu